De belangrijkste productieregio van Tieguanyin thee is Anxi in de provincie Fujian, waar de geschiedenis van de teelt meer dan 500 jaar teruggaat. Sinds de 18e eeuw heeft Anxi vele uitstekende theecultivars en productiemethoden voortgebracht, waarvan Tieguanyin de bekendste is. Dankzij de uitstekende kwaliteit verspreidde Tieguanyin thee zich al snel over heel China en zelfs tot ver daarbuiten, zoals naar Taiwan en Zuidoost-Azië.
De oorsprong en legende van Tieguanyin
De bakermat van Tieguanyin thee is de stad Xiping in het district Anxi, waar twee legendes rondwaren over de herkomst van de naam. Het ene verhaal vertelt dat tijdens het bewind van keizer Qianlong in de Qing-dynastie, de geleerde Wang Shishi uit Xiping nabij het paviljoen Nanxian een unieke theestruik ontdekte. Na zorgvuldige verzorging bleek de thee die ervan werd gemaakt een bedwelmende geur te verspreiden. Toen Wang Shishi naar de keizerlijke hoofdstad reisde, schonk hij deze thee aan keizer Qianlong. De keizer was diep onder de indruk van de smaak en besloot de thee te dopen tot “Tieguanyin” (IJzeren Guanyin), vanwege de donkere, glanzende kleur en het zware, ijzerachtige gewicht, gecombineerd met een aroma dat zo goddelijk was als dat van de bodhisattva Guanyin.
Een andere legende vertelt over een oude thee-boer genaamd Wei Yin uit het dorp Songyan in Xiping, die in een droom een visioen kreeg van de godin Guanyin en zo een theestruik ontdekte. Hij verplantte de struik naar een oude ijzeren kookpot bij zijn huis, en de thee die ervan werd gemaakt had zo’n bijzondere geur dat hij de thee “Tieguanyin” noemde.
Discussie rondom de variëteit en productiemethode van Tieguanyin
Traditioneel verwijst Tieguanyin thee naar een halfgefermenteerde oolongthee met een medium tot zware branding, gemaakt van de Tieguanyin theecultivar. Omdat de Tieguanyin struik echter zwak groeit en een lage opbrengst heeft, zijn theeproducenten andere cultivars gaan gebruiken als alternatief, zoals de cultivars Benshan, Maozhan, Maoxie en Huangdan uit Anxi in Fujian, evenals de Taiwanese TTA No. 12 (Oolong) en Sijichun (Four Seasons). Deze worden verwerkt volgens de traditionele Tieguanyin-methode met semi-fermentatie, medium tot zware branding en het wikkelen in doek tot balletjes.
Deze diverse ontwikkeling heeft enerzijds bijgedragen aan de popularisering van Tieguanyin thee, maar heeft anderzijds ook geleid tot discussie over de definitie van Tieguanyin thee. Veel experts in de theewereld zijn van mening dat echte Tieguanyin uitsluitend gemaakt mag worden van de Tieguanyin-cultivar, omdat andere variëteiten simpelweg niet in staat zijn om het unieke aroma en de typische “Guanyin-toon” (Guanyin yun) van de originele plant volledig na te bootsen.
Productietechniek
De oogst en productie van Anxi Tieguanyin thee is verdeeld over vier seizoenen: de lentethee (van mid-april tot vroege mei), de zomerthee (van mid-juni tot vroege juli), de vroege herfstthee (van vroege augustus tot late augustus) en de herfstthee (van late september tot vroege oktober). Hiervan is de lentethee van de beste kwaliteit, gevolgd door de herfstthee, terwijl de zomerthee over het algemeen van mindere kwaliteit is.
Bij de oogst worden zorgvuldig de jonge blaadjes (een knop met twee of drie blaadjes) geselecteerd. Er wordt op gelet dat de blaadjes niet beschadigd raken, dat er geen oude bladeren of stengels meekomen, en er wordt nooit geoogst in de regen. De thee bladeren worden afzonderlijk verwerkt op basis van het oogstmoment in de ochtend, middag of avond, waarbij de middagoogst de allerbeste kwaliteit oplevert. Na complexe productiestappen zoals verwelken, buiten drogen, fixeren, rollen, voorbakken, opnieuw bakken, in doek rollen en kneden, langzaam roosteren op een zacht vuurtje en het verwijderen van stengels, heeft de uiteindelijke Tieguanyin thee een gekrulde vorm met een groenachtige basis en een witachtige waas op het bladoppervlak. Na het zetten is de infusie helder goudkleurig, oogt de bldbasis stralend en proef je een zoete afdronk met tonen van honing. Topkwaliteit Tieguanyin heeft een gezegde dat het “na zeven zetbeurten nog zijn geur behoudt”, wat een van de kenmerken is waarom het zo wordt gewaardeerd in de theewereld.