Puerh-thee wordt onderverdeeld in sheng (rauwe) en shou (gerijpte) thee. Gerijpte thee kan direct na het ‘woodui’-proces (hoopfermentatie) worden verkocht en gezet, terwijl rauwe thee moet worden opgeslagen. Op de markt zijn dure soorten Puerh-thee vooral populair in de vorm van gerijpte sheng Puerh-thee. Om de kwaliteit, het niveau en de goedheid van Puerh-thee te onderscheiden, is het daarom noodzakelijk om eerst de productie- en opslagkenmerken van rauwe Puerh-thee te begrijpen.
Rauwe en gerijpte Puerh-thee
Zogenaamde rauwe Puerh-thee is Puerh-thee die na het verwerken tot maocha (ruwe thee) wordt geperst in cakes of blokken, en vervolgens na opslag door fermentatie evolueert. Het onderscheid met gerijpte thee is dat rauwe thee geen woodui-fermentatie heeft ondergaan. Omdat de productie van rauwe Puerh-thee moeilijk is en tijd nodig heeft om te rijpen, kan de kwaliteit niet tippen aan die van gerijpte thee, en het is tevens de Puerh-thee met de hoogste marktwaarde.
Om de kwaliteit en goedheid van Puerh-thee te onderscheiden, moet men eerst rauwe en gerijpte thee uit elkaar kunnen houden. Het verschil tussen rauwe en gerijpte Puerh is te vinden in het aroma, de kleur van het aftreksel en de theebodem (gebrouwen bladeren). Omdat gerijpte thee het woodui-proces heeft ondergaan, heeft het aroma een gerijpte toets; droog opgeslagen Puerh-thee van minder dan 5 jaar oud kan dit ook hebben, maar na 10 jaar verandert droog opgeslagen Puerh-thee in een houtachtig/agarwood-achtig aroma. Gerijpte thee zal deze gerijpte toets altijd blijven behouden.
Wat de kleur van het aftreksel betreft, is rauwe Puerh meestal kastanjerood, terwijl gerijpte Puerh varieert van donkerkastanjebruin tot diepzwart. Wat de theebodem betreft, vertoont rauwe Puerh een kastanjebruine tot diep kastanjebruine kleur met frisse bladeren; thee van meer dan 10 jaar oud laat nog steeds de levenskracht van de theebladeren zien. Bij gerijpte Puerh is de theebodem meestal donkerzwart, en zijn de bladeren droog, mager, oud, hard, zien ze er minder levendig uit en zijn ze meer gebroken.
▲ Rauwe Puerh-thee.
▲ Gerijpte Puerh-thee.
Het verschil tussen droge opslag (dry storage) en natte opslag (wet storage)
Puerh-thee moet worden opgeslagen zodat de theebladeren op natuurlijke wijze kunnen fermenteren en rijpen. De opslagmethoden worden verdeeld in droge opslag en natte opslag. Droge en natte opslag verwijzen naar de luchtvochtigheid van de opslagomgeving. Traditioneel wordt droge opslag gebruikt, maar magazijnen met een hogere vochtigheid zorgen voor een snellere rijping en fermentatie. Over het algemeen is droog opgeslagen Puerh-thee van betere kwaliteit, maar is de verkoopprijs ook hoger.
Hoe droog opgeslagen Puerh te onderscheiden van nat opgeslagen Puerh
Natte Puerh-thee is meestal van jongere datum, terwijl droge thee doorgaans ouder is. Bij het drinken heeft gerijpte, droog opgeslagen Puerh-thee de kenmerken van zacht, mild, hoog aromatisch, zoet en een heerlijke infusie. Nat opgeslagen thee van dezelfde leeftijd heeft meestal een donkerdere infusie, een doffe smaak en een zweverig gevoel. De gebrouwen bladeren zien er minder glanzend en niet schoon uit. Bovendien verschilt het aroma van droog opgeslagen thee aanzienlijk in vergelijking met nat opgeslagen thee.
Zetsel en uiterlijk als kwaliteitsindicator
Aan het uiterlijk van de theebladeren is eveneens de kwaliteitsklasse van Puerh-thee af te lezen. Of het nu gaat om een theecake (bingcha), Tuocha of theeblok (zhuancha), een nette fabricage en intacte bladeren duiden op een topkwaliteit. Als de bladstructuur of -vorm niet te herkennen is, betreft het een lagere kwaliteit. Kijk daarnaast naar de kleur: hoe ouder de rauwe thee, hoe dichter de kleur doorgaans bij varkensleverkleur komt. Kijken we naar het aftreksel, dan hoort een goede thee helder en olieachtig te zijn. Is het aftreksel donker, vaal of mist het vitaliteit, dan is de kwaliteit mogelijk ondermaatse. Tot slot kan men aan de thee ruiken; goede thee hoort een gerijpt aroma te hebben, fris en zoet te smaken in plaats van muf. Dat is goede thee.
Samenvattend voor het onderscheiden van goede en slechte Puerh-thee: 1. Gerijpte rauwe thee is beter dan gerijpte (shou) thee. 2. Oude droog opgeslagen thee overtreft oude nat opgeslagen thee. 3. Een egaal en net uiterlijk is beter dan gebroken blad. 4. Een donkerrode theekleur heeft de voorkeur boven grijsgroen. 5. Goede thee moet een gerijpt aroma hebben en geen mufheid. Dit zijn de belangrijkste punten om de kwaliteit en het niveau van Puerh-thee te beoordelen.
▲ Oude, rauwe, droog opgeslagen Puerh-thee is van de beste kwaliteit.
Tegenwoordig heeft gerijpte, droog opgeslagen rauwe Puerh-thee de hoogste marktprijs. Thee die na 3 à 5 jaar wordt verkocht van 357 gram kost ongeveer 300 Chinese yuan. Thee die na 5 jaar wordt verkocht, kost ongeveer 400 tot 500 Chinese yuan. Puerh-thee van meer dan 10 jaar oud en 357 gram heeft een marktprijs van 1.500 Chinese yuan of meer.