Een belangrijk onderdeel van theetuinenbeheer is ‘mos verwijderen’, oftewel het weghalen van het mos dat op de teestruiken groeit. Deze parasitaire planten stelen de voedingsstoffen van de teestruiken. Zodra een struik tekortkomt aan voeding, wordt de thee flauw en smaakloos. Daarom beschouwen professionele theetuinbeheerders het verwijderen van mos als een prioriteit.
Het verwijderen van mos is eigenlijk behoorlijk omslachtig. De winkelmanager hoorde ooit eens van een theeboer dat hij het beheer van mos echt de allervervelendste klus vond. Of je het nu met de hand plukt of met een hogedrukspuit afspoelt, het is altijd een gedoe; mos hecht zich vast aan de basis van de teestruik en is erg lastig aan te pakken. Vergeleken daarmee zijn bemesten en onkruid wieden een stuk relaxter. Sommige beheerders vinden het te veel moeite en slaan het over, met als gevolg dat hele teestruiken vol pluizig mos komen te zitten (foto 2).
De theeboeren die de manager kent, verwijderen het mos tweemaal per jaar. De eerste keer tijdens de zomersnoei na de theewoerseizoen van de lente, wanneer er minder bladeren zijn en het werk makkelijker gaat; de tweede keer in november of december, na de oogst van de winterthee. Over het algemeen is een- of tweemaal per jaar schoonmaken voldoende. Maar oudere teestruiken (waarvan de takken gevoeliger zijn voor parasieten) of theetuinen die erg vochtig, donker en slecht geventileerd zijn, krijgen er extra snel last van en moeten misschien wel vaker dan drie keer per jaar worden schoongemaakt.
Veel theeboeren hechten hier niet zo veel waarde aan, wellicht door de enorme werkdruk of omdat ze het nut er niet echt van inzien, waardoor ze het slechts eens in de zoveel jaar schoonmaken. Zelfs in een exclusief theegebied als Lishan laten veel theetuinen dit versloffen. Foto 3 toont een theetuin in Lishan op een hoogte van meer dan 2000 meter, waar de hele teestruik volzit met mos en varens, en er zelfs mos op de bladeren groeit (foto 4). Je kunt je wel voorstellen hoe de kwaliteit daarvan is.
Vlak mos vooral niet uit als het gaat om de kwaliteit van thee; het maakt werkelijk een wereld van verschil. Kijk maar naar foto 2, 3 en 4: als de teestruiken zo dicht begroeid zijn met mos en pluisjes, slurpen ze alle voedingsstoffen uit de mest op en kun je moeilijk verwachten dat de thee nog lekker smaakt. Foto 5 en 6 tonen juist teestruiken waarvan het mos regelmatig wordt verwijderd; die zien er een stuk smakelijker uit, toch?
Notitie 1: Regelmatig middelmatig tot diep snoeien is een uitstekende manier om mos te voorkomen. Na het snoeien is er betere ventilatie en kan zonlicht tot diep bij de stam komen, wat helpt om de verspreiding van mos tegen te gaan. Daarom helpt middelmatig tot diep snoeien in de zomer enorm bij het verbeteren van de theekwaliteit.
Notitie 2: Omdat grootbladige zwarte thee en pu-erh zo krachtig van smaak zijn, kan het mos dat een deel van de voedingsstoffen opneemt de theeinfusie zachter en minder scherp maken. Sommige theeboeren laten theestruiken daarom opzettelijk mos groeien. Bij hooglandthee en oolongthee, die over het algemeen mildere kleinbladige variëteiten zijn, wordt dit echter niet gedaan.
Notitie 3: Sommige theeboeren gebruiken vuur, een hogedrukspuit met mineraalolie of andere methoden om het mos te bestrijden, maar handmatig afschrapen komt nog steeds het meest voor.