Istnieje powiedzenie „od cierpienia do słodyczy”, które doskonale pasuje do opisu herbaty. Kiedy ludzie po raz pierwszy odkryli herbatę, żuli świeże liście w ustach – mimo początkowej goryczy i cierpkości dodawało to energii, a w ustach stale wydzielała się ślina i pojawiał się słodki posmak. To niezwykłe doświadczenie sprawiło, że herbata była postrzegana przez myśliwych wędrujących po górach jako magiczna roślina, którą trzeba poznać. W dzisiejszych czasach ludzie nadal uważają „słodki posmak” (hui gan) za jedno z ważnych kryteriów oceny dobrej herbaty. Pojawia się jednak pytanie: dlaczego gorycz staje się słodka?
Dlaczego herbata ma „słodki posmak” (hui gan)?
① Przemiana polifenoli herbacianych
Prof. Wang Yuefei, dyrektor Instytutu Badań nad Herbatą Uniwersytetu Zhejiang, wyjaśnił kiedyś: „Zawarte w herbacie polifenoli mogą wiązać się z białkami w ślinie, tworząc w jamie ustnej nieprzepuszczalną błonę… Na początku w ustach pojawia się cierpki smak, a gdy ta błona pęka, lokalne mięśnie w jamie ustnej zaczynają się regenerować, cierpkość mija i pojawia się uczucie słodyczy oraz wydzielania śliny”.
Mówiąc najprościej, herbata o dużej zawartości polifenoli może być lekko gorzka i cierpka przy pierwszym łyku, ale wkrótce przekształca się w zaskakującą, przyjemną słodycz i pobudza ślinianki.
② Ludzka „iluzja”
W ludzkim organizmie występuje także „efekt kontrastu”. Badania zagraniczne wskazują, że gorycz i słodycz to pojęcia względne w sferze sensorycznej. Kiedy człowiek zje coś gorzkiego, a potem napije się wody, ma wrażenie, że woda stała się słodka. W rzeczywistości jest to iluzja jamy ustnej.
Błędne przekonania na temat słodkiego posmaku herbaty
Mimo że „słodki posmak” jest jedną z ważnych cech dobrej herbaty, nie każda herbata, która go daje, musi być od razu świetnej jakości. Na przykład:
-
Fałszywy słodki posmak wynikający z nadmiernej goryczy: W przypadku niektórych herbat gorszej jakości napar jest tak gorzki, że efekt kontrastu sprawia, iż późniejszy smak wydaje się słodszy, co jednak nie świadczy o wysokiej jakości herbaty.
-
Herbaty o wyrazistej słodyczy: Niektóre rodzaje herbat (np. niektóre lekko prażone oolongi) same w sobie mają wyższy poziom słodyczy, co łatwo pomylić ze słodkim posmakiem po przełknięciu, dlatego podczas degustacji należy to dokładnie rozróżniać.
Prawdziwy słodki posmak powinien być naturalny, trwały, komfortowy i pobudzający ślinianki, a nie ulotną czy drażniącą słodyczą.
Jak ocenić słodki posmak?
Podczas degustacji herbaty można kierować się następującymi krokami:
-
Małe łyki: pozwól naparowi wypełnić całą jamy ustną i powierzchnię języka, delikatnie odczuwając goryczkę i ściągający charakter herbaty.
-
Poczuj produkcję śliny: jeśli pod językiem szybko pojawia się ślina i utrzymuje się trwałe uczucie słodyczy, jest to kluczowa cecha powracającej słodyczy (huigan).
-
Obserwuj trwałość słodyczy: dobra słodycz powinna być naturalna, długotrwała i pozostawiać w gardle przyjemny posmak („houyun”).
Które herbaty najłatwiej wykazują efekt huigan (powracającej słodyczy)?
Ogólnie rzecz biorąc, wysokiej jakości herbaty o umiarkowanej zawartości polifenoli najłatwiej przynoszą ten efekt, na przykład:
-
Wysokogórskie herbaty Oolong (takie jak Lishan, Alishan): chłodny klimat i odpowiednie nasłonecznienie sprawiają, że herbata jest czysta, słodka, a posmak w gardle wyraźny.
-
Tradycyjna Tieguanyin: napar jest gęsty, a po wypiciu wyraźnie i długotrwale stymuluje ślinienie oraz słodycz.
-
Wuyi Yancha: charakteryzuje się unikalną “nutą skalną”, z silnym kontrastem przechodzącym od goryczy do głębokiej słodyczy.
-
Fenghuang Dancong: o wysokim aromacie, z posmakiem słodyczy połączonym z bogatymi nutami owocowo-kwiatowymi, niezwykle wielowarstwowy.
-
Niektóre surowe herbaty Pu-erh: po odpowiednim procesie dojrzewania cecha słodyczy po goryczy staje się szczególnie wyrazista.
Podsumowując, prawdziwa słodycz dobrej herbaty powinna być naturalna, przyjemna i trwała, a nie opierać się wyłącznie na iluzji kontrastu po goryczy. Poprzez uważną degustację i porównywanie nie tylko zwiększysz przyjemność z picia herbaty, ale także nauczysz się wybierać liście wyższej jakości.