Czym różni się herbata Pu-erh sheng (surowa) od shou (dojrzałej)? Istnieją dwa rodzaje herbaty Pu-erh: surowa i dojrzała. Różnią się one metodą produkcji oraz ceną, a ich smak dzieli przepaść. Jeśli dopiero zaczynasz swoją przygodę, koniecznie poznaj te różnice przed zakupem.
Dlaczego herbata Pu-erh dzieli się na sheng i shou?
Wszystko zaczyna się od metody produkcji herbaty Pu-erh. Tradycyjny Pu-erh to herbata surowa (sheng). Jej produkcja jest stosunkowo prosta: po sprasowaniu liście pozostawia się do naturalnego dojrzewania i fermentacji. Metoda ta jest prosta i zapewnia wysoką jakość, jednak jej wadą jest silna cierpkość świeżej herbaty, która potrzebuje co najmniej 3 lat dojrzewania, aby stać się smaczna. Ponieważ trwoży to zbyt wiele czasu, opracowano proces produkcji herbaty dojrzałej (shou).
Herbata shou przechodzi dodatkowy proces fermentacji w kopcach (wòduī) po etapie zwijania liści. Proces ten polega na kontrolowaniu szczepów bakterii, wilgotności i temperatury w celu przyspieszenia fermentacji herbaty. Stopień fermentacji, który w przypadku herbaty sheng zajmuje od 3 do 5 lat, w procesie wòduī osiąga się w zaledwie kilka tygodni lub miesięcy, co znacznie skraca czas i obniża koszty produkcji. Poniżej przedstawiamy procesy produkcji herbaty sheng i shou.
Tabela przedstawiająca procesy produkcji herbaty sheng i shou.
Dzięki fermentacji w kopcach liście i napar herbaty shou nabierają czerwonawego odcienia, a smak staje się łagodny i niepodrażniający. Wadą jest to, że zanika intensywność i naturalny aromat herbaty sheng, a jakość dojrzałej herbaty z tego samego rocznika ustępuje herbatze surowej.
Różnice między herbatą Pu-erh sheng a shou
Poza różnicami w procesie produkcji, herbata sheng i shou różnią się przede wszystkim wyglądem liści, wyglądem naparu, smakiem oraz ceną. Ze względu na różnice w cenie, do produkcji używa się również innych liści (tj. surowca maojian/chajing).
| Kategoria | Herbata sheng (surowa) | Herbata shu (dojrzewająca / pu-erh) |
|---|---|---|
| Liście herbaciane | Świeże liście są zazwyczaj od zielonych do ciemnozielonych. Z upływem czasu ich kolor stopniowo zmienia się z zielonego na żółty, a po dłuższym okresie na brązowo-czarny. | Przechodzą proces fermentacji wok-due (wo DUI), w wyniku którego polifenole zawarte w liściach utleniają się, a kolor staje się głęboki. Liście herbaty shu mają barwę zbliżoną do czerwonobrązowej. |
| Napar | Napar herbaty sheng ma zazwyczaj jasny żółty lub zielono-żółty kolor. Po procesie starzenia staje się coraz ciemniejszy – po 3 latach zmienia się w pomarańczowo-żółty, a po 7 latach w pomarańczowo-czerwony. | Napar herbaty shu ma czerwonobrązowy kolor, jest ciemny i gęsty. W procesie starzenia barwa ta przechodzi dalej w odcienie brązowo-czerwone. |
| Smak | Świeża herbata ma cierpki smak ze względu na wysoką zawartość polifenoli herbacianych, a odczucie w ustach jest dość intensywne. Po okresie leżakowania cierpkość powoli przechodzi w miękkość i pełnię, z nutami naturalnego aromatu starzenia. | Młoda herbata shu w smaku jest pełna i łagodna, prawie pozbawiona cierpkości. Napar jest gładki, często z nutami drewna lub mleka, co daje wrażenie rozgrzewającego ukojenia. |
| Cena | Cena herbaty sheng silnie zależy od czasu starzenia – świeża herbata jest tańsza, a im dłużej leżakuje, tym zazwyczaj jest droższa. Herbaty ze słynnych gór i regionów czy kultowe produkty dużych marek stają się nawet obiektami kolekcjonerskimi lub inwestycyjnymi, osiągając bardzo wysokie ceny. | Cena jest stosunkowo stabilna i zazwyczaj niższa niż w przypadku herbaty sheng, zwłaszcza jeśli chodzi o świeże partie tuż po produkcji. Po wieloletnim przechowywaniu herbata shu również może zyskać na wartości, jednak wzrost ten nie jest tak duży jak w przypadku herbaty sheng. |
| Surowiec (Maocha) | Choć nie jest to regułą bezwzględną, surowiec do produkcji herbaty sheng jest zazwyczaj wyższej jakości, co lepiej nadaje się do długiego leżakowania. Herbaty sheng dużych marek to w większości mieszanki, w których udział młodszych liści bywa stosunkowo wysoki. | Surowce do produkcji herbaty shu są bardziej różnorodne; do fermentacji wok-due można użyć liści o wyższym stopniu dojrzałości, a nawet starszych liści. Profil smakowy jest stabilny, co czyni ją idealną do szybkiego spożycia. |
Na górze przedstawiono herbatę sheng, na dole – herbatę shu. Herbata shu ma żywszy, czerwony odcień.
Który rodzaj pu-erha jest dla mnie odpowiedni?
Herbata shu w wieku do trzech lat jest bardziej krągła i łagodna, brakuje jej jednak wyrazistego aromatu oraz intensywności. W przypadku herbat od trzech do pięciu lat należy ocenić stan starzenia herbaty sheng. Po ponad siedmiu latach lepiej wypada zazwyczaj herbata sheng, a jej cena staje się znacznie wyższa.
Używając porównania z powieści sztuk walki (wuxia), pu-erh sheng przypomina ucznia tradycyjnej, szacownej sekty – wymaga wielu lat pilnych treningów wewnętrznej energii, by po trzech latach osiągnąć pierwsze sukcesy, ale ma znacznie większy potencjał na przyszłość. Z kolei herbata shu przypomina nieco techniki nieortodoksyjne: przez pierwsze trzy lata przewyższa ucznia prawowitej szkoły, jednak z czasem zostaje prześcignięta. W chińskim świecie herbaty pu-erh krąży powiedzenie: „Pij stare herbaty, kolekcjonuj nowe, popijaj herbatę shu!”, co doskonale oddaje role, jakie odgrywają te dwa rodzaje herbaty.