TTES nr 9 (Tai-cha nr 9) to odmiana wyhodowana przez Tajwańską Stację Doświadczalną Uprawy Herbaty (TTES) w wyniku sztucznego krzyżowania krzewu herbaty Kyang (ojciec) i odmiany Hung-xin Da-mao (matka). Została oficjalnie zarejestrowana jako Tai-cha nr 9 w 1975 roku i charakteryzuje się dobrą jakością przy produkcji zarówno herbaty czarnej, jak i zielonej. Krzew ma rozłożysty pokrój, niezwykle silną żywotność, wysokie plony i nadaje się do zbioru maszynowego.
Odmiana krzewu herbaty: TTES nr 9
TTES nr 9 (Tai-cha nr 9) została wyhodowana w drodze sztucznego krzyżowania indyjskiej odmiany o dużych liściach Kyang jako formy ojcoczej oraz odmiany o małych liściach Hung-xin Da-mao jako formy matecznej. Jej zaletami są niezwykle wysokie plony, silna żywotność, doskonała przydatność przetwórcza, przystosowanie do klimatu regionu Taitung na Tajwanie oraz dostosowanie do zbioru mechanicznego.
Cytat z Narodowego Banku Pamięci Kulturowej (National Cultural Memory Bank): Tai-cha nr 9 została wyhodowana w wyniku sztucznego skrzyżowania odmiany matecznej Hung-xin Da-mao oraz odmiany ojcowskiej Kyang. Jej pierwotny symbol linii to nr 435, a w 1975 roku nadano jej nazwę Tai-cha nr 9. W tym samym okresie w regionalnych testach selekcyjnych wzięło udział 26 linii oraz 3 odmiany kontrolne (Qing-xin Da-mao, Jaipuri, Tainong nr 29). 26 linii podzielono na dwie grupy, z których każda liczyła 13 linii i była testowana razem z 3 odmianami kontrolnymi. Grupa A miała swoje poletka w stacji badawczej, w Guansi oraz w Ruihou w Hualien; grupa B w stacji badawczej, w Toufen oraz w Pinglu w Taitung. Wyniki testów regionalnych wykazały, że Tai-cha nr 9 charakteryzuje się następującymi doskonałymi cechami: w trzech poletkach grupy B osiągnęła najwyższy plon świeżych liści, zwłaszcza w regionie Taitung, gdzie plon był ponad dwukrotnie wyższy niż odmiany Qing-xin Da-mao (122%) i o ponad 50% wyższy niż odmiana Assam. Cechuje się wysoką wydajnością, silną adaptacją, równomiernym pękaniem pąków, bujnym wzrostem, miękką strukturą pąków oraz przydatnością do zbioru mechanicznego. Wiosną produkuje się z niej herbatę zieloną, a latem i jesienią herbatę czarną, obie o wysokiej jakości. Inne cechy to wąskie i wydłużone liście, ciemnozielony kolor, grubsze liście i wypukły czubek przypominający język. Ogólnie rzecz biorąc, Tai-cha nr 9 zapewnia wysokie plony, ma szerokie zastosowanie przetwórcze, nadaje się do mechanicznego zbioru i jest idealna do uprawy w nowych regionach herbacianych w Taitung.
Nasze spostrzeżenia na temat herbaty TTES nr 9
Mimo że nadaje się do produkcji zarówno czarnej, jak i zielonej herbaty o dobrej jakości i wydajności, jej przydatność do wyrobu popularnych lekko sfermentowanych oolongów jest przeciętna. Jako czarna herbata ustępuje jakością odmianom TTES nr 18 (Ruby) oraz TTES nr 8 (Assam), dlatego w ostatnich latach jest uprawiana bardzo rzadko. Zdjęcie przedstawia krzewy TTES nr 9 w kwietniu – mają grube łodygi i liście oraz obfite plony.