Herbaty dzielą się głównie na sześć głównych kategorii: zieloną, białą, żółtą, oolong (półfermentowaną), czarną oraz ciemną (heicha). Klasyfikacja opiera się głównie na stopniu fermentacji, wyglądzie liści oraz kolorze naparu. Oto cechy charakterystyczne tych sześciu grup:
Cechy charakterystyczne sześciu głównych rodzajów herbaty
| Zielona herbata | Proces produkcji nie obejmuje fermentacji, jest to herbata niefermentowana. Zachowuje naturalny smak świeżych liści, napar jest świeży i orzeźwiający, a liście zachowują zieloną barwę. Znane zielone herbaty to Xihu Longjing, Biluochun, matcha oraz Gyokuro. |
| Biała herbata | Lekko sfermentowana, wytwarzana metodą naturalnego więdnięcia – po zbiorach liście są więdnięte i od razu suszone. Ma łagodny, słodkawy smak i jasny, morelowy napar. Uważa się, że z wiekiem zyskuje na jakości. Znane białe herbaty to Baihao Yinzhen (Srebrne Igły) oraz Baimudan (Biała Piwonia). |
| Żółta herbata | Lekko sfermentowana herbata, której cechą charakterystyczną jest proces „duszenia żółci” (menghuang), dzięki któremu napar jest złocisty i przejrzysty. Znane odmiany to Junshan Yinzhen i Mengding Huangya. |
| Zielona/Turkusowa herbata (Oolong) | Częściowo sfermentowana herbata, w Tajwanie znana powszechnie jako herbata oolong. W zależności od stopnia fermentacji łączy świeżość zielonej herbaty ze słodyczą czarnej, oferując bogatą paletę aromatów. Znane odmiany to tajwańskie herbaty wysokogórskie, Baozhong, Dongding, Tieguanyin oraz Wuyi Yancha. |
| Czarna herbata | Całkowicie sfermentowana herbata o głębokim, czerwonawym naparze oraz słodkim, pełnym smaku. Znane odmiany to tajwańska czarna herbata z SunMoon Lake, Qimen (Keemun), Lapsang Souchong oraz Darjeeling. |
| Czarna herbata (Heicha) | Herbata poddawana wtórnej fermentacji (pofermentowana), w której procesie kluczową rolę odgrywają mikroorganizmy. Nadaje się do długiego przechowywania i z czasem nabiera coraz lepszych walorów. Napar ma barwę ciemnoczerwoną lub brązową, smak jest głęboki, a z wiekiem rozwija się unikalny, dojrzały aromat. Znane odmiany to Pu-erh, herbata w cegiełkach Fuzhuan oraz Anhua Heicha. |
Sześć głównych kategorii herbat i proces ich produkcji
Ogólny schemat produkcji wygląda następująco, choć w poszczególnych regionach może się nieznacznie różnić.
| Rodzaj herbaty | Proces produkcji | Cechy procesu |
|---|---|---|
| Zielona herbata | Zbiór liści → Zatrzymanie utleniania (Kill-green) → Rolowanie → Suszenie | Niefermentowana |
| Biała herbata | Zbiór liści → Więdnięcie → Suszenie | Bez rolowania i zatrzymania utleniania |
| Żółta herbata | Zbiór liści → Zatrzymanie utleniania → Rolowanie → Duszenie żółci → Suszenie | Proces duszenia żółci |
| Zielona/Turkusowa herbata (Oolong) | Zbiór liści → Więdnięcie → Potrząsanie liści → Zatrzymanie utleniania → Rolowanie → Suszenie | Stopień więdnięcia decyduje o profilu smakowym |
| Czarna herbata | Zbiór liści → Więdnięcie → Rolowanie → Fermentacja → Suszenie | Bez zatrzymania utleniania, pełna fermentacja |
| Czarna herbata (Heicha) | Zbiór liści → Zatrzymanie utleniania → Rolowanie → Układanie w kopce (Wodui) → Suszenie | Wtórna fermentacja |
Stopień fermentacji sześciu głównych kategorii herbat
| Rod herbaty | Stopień fermentacji | Kluczowe cechy |
|---|---|---|
| Zielona herbata | Blisko 0% | Brak procesu fermentacji, zachodzi jedynie minimalna, naturalna fermentacja |
| Biała herbata | 5%–10% | Zależnie od czasu naturalnego więdnięcia, zazwyczaj od 48 do 72 godzin – im dłużej, tym mocniejsza fermentacja |
| Żółta herbata | 10%–20% | Kluczem jest proces „żółwienia” (menghuang), w niektórych regionach stosuje się również metody bez fermentacji |
| Niebiesko-zielona herbata (oolong) | 7%–80% | Stopień fermentacji różni się w zależności od odmiany |
| Czarna herbata | 90%–100% | Herbata całkowicie sfermentowana |
| Ciemna herbata (heicha) | 100% | Herbata poddana wtórnej fermentacji. Po zakończeniu produkcji przechodzi dalszą fermentację mikrobiologiczną, a jej profil smakowy mocno zmienia się z upływem czasu. |
To podstawowe profile smakowe, procesy produkcji i cechy charakterystyczne sześciu głównych rodzajów herbaty. Należy pamiętać, że w zależności od miejsca pochodzenia i konkretnego produktu procesy produkcyjne mogą się nieznacznie różnić.